Dystrybucja tkanki tłuszczowej. Lepsze jabłko czy gruszka?

Nadmierne otłuszczenie jest czynnikiem ryzyka wystąpienia wielu chorób cywilizacyjnych, takich jak: nadciśnienie tętnicze, miażdżyca, choroba niedokrwienna serca, hiperlipidemia, w tym hipercholesterolemia czy cukrzyca typu 2. W zależności od lokalizacji tłuszczu w naszym organizmie możemy mówić o wolnej jego dystrybucji. Wyróżniamy dwa typy otyłości: otyłość brzuszną (androidalną, typ „jabłko”) oraz pośladkowo-udową (gynoidalną, typ „gruszka”). Który typ otłuszczenia jest bardziej niebezpieczny dla zdrowia?

Otyłość typu jabłko

Otyłość typu brzusznego zlokalizowana jest w okolicach brzucha, a tłuszcz, który otacza narządy wewnętrzne – płuca, wątrobę, serce – pogarsza ich wydolność i funkcjonowanie. Ten typ otłuszczenia jest szczególnie niebezpieczny, gdyż może prowadzić do chorób metabolicznych, nadciśnienia tętniczego, chorób układu krążenia oraz cukrzycy.

Tłuszcz na brzuchu w połączeniu z nadciśnieniem albo cukrzycą znacznie zwiększa ryzyko powikłań chorób sercowo-naczyniowych i może prowadzić do zawału serca oraz udaru mózgu.

Sylwetka osoby z tym typem otłuszczenia charakteryzuje się zaokrąglonymi ramionami, szeroką klatką piersiową (biustem większych rozmiarów), brakiem zarysowanej talii oraz szczupłymi kończynami dolnymi.

Otłuszczenie typu „jabłko” częściej spotykane jest u mężczyzn, zaś u kobiet najczęściej  występuje w okresie menopauzalnym.

 

Otyłość typu gruszka

Typ otłuszczenia „gruszka” charakteryzuje się nadmiarem tkanki tłuszczowej w okolicy pośladków, bioder i ud. Osoba o takim typie dystrybucji charakteryzuje się szerokimi biodrami, dużą pupą, rozbudowanymi łydkami. Brzuch jest płaski, a biust mniejszych rozmiarów. Ten rodzaj otyłości najczęściej dotyczy kobiet.

Wykazano, iż otłuszczenie typu „gruszka” nie jest tak niebezpieczne jak typu brzusznego, jednak jego występowanie może przyczynić się do pojawiania się żylaków, zwyrodnień układu kostno-stawowego kończyn dolnych oraz schorzeń dróg żółciowych.

 

Jak rozpoznać typ otyłości

Odpowiednie rozpoznanie typu, który posiadamy pomaga ustalić, jakie grożą nam choroby. Rodzaj swojej otyłości możemy zweryfikować samodzielnie w domu. W tym celu potrzebny nam jest zwykły centymetr krawiecki. Poprzez dwa pomiary, które wykonamy, obliczymy wskaźnik WHR (stosunek obwodu talii do obwodu bioder).

Interpretacja wyniku pomoże ustalić nam czy posiadamy otyłość typu „jabłko” bądź typu „gruszka”.

 

Mierzenie otyłości krok po kroku

  • obwód talii mierzymy w połowie odległości pomiędzy ostatnim żebrem a górnym brzegiem grzebienia kości biodrowej,
  • obwód bioder mierzymy na pośladkach w miejscu największej wypukłości.

Przy obu pomiarach musimy zachować wyprostowaną postawę ciała oraz złączone stopy. Następnie dzielimy wynik obwodu talii przez wynik obwodu bioder.

 

Jak interpretować wynik WHR?

Jeżeli wynik WHR jest większy bądź równy 0,8 u kobiet lub większy lub równy 1,0
u mężczyzn oznacza to, że osoba ma otyłość brzuszną – czyli androidalną (typu „jabłko”).

Natomiast jeżeli wynik WHR jest mniejszy u kobiet niż 0,8 oraz mniejszy niż 1,0 u mężczyzn, wówczas występuje u tych osób otyłość pośladkowo udowa – czyli gynoidalna (typu „gruszka”).

Przy czym najbliżej idealnym proporcjom są sylwetki o współczynniku wskaźnika WHR 0,7.

Otyłość brzuszna może być również identyfikowana poza wskaźnikiem WHR poprzez sam pomiar obwodu talii. Jej występowanie stwierdza się, gdy obwód talii u mężczyzn przekracza 102 cm, a u kobiet 88 cm. Jeżeli nasz wynik przekracza podane wartości, wówczas należy pomyśleć o zastosowaniu zdrowej, racjonalnej diety i zwiększeniu swojej aktywności fizycznej.

Obserwuje się, że niekorzystny typ dystrybucji tkanki tłuszczowej występuje częściej u osób o niedostatecznej aktywności fizycznej. Potwierdzają to m.in. badania przeprowadzone w 2017 r. w Warszawie wśród 120 kobiet, gdzie 60 z nich stanowiły studentki aktywne fizycznie – które zdeklarowały 150 minut aktywności ruchowej o umiarkowanej aktywności fizycznej tygodniowo (z kierunku wychowanie fizyczne) – oraz 60 studentek nieaktywnych fizycznie – które takiej aktywności nie deklarowały (kierunek humanistyczny). Otłuszczenie androidalne zaobserwowano u 75% studentek nieaktywnych, podczas gdy u kobiet aktywnych wynosił on 38,3 %.

Wyniki badań obrazują jak ważna jest aktywność fizyczna, która ma korzystny wpływ  na utrzymanie prawidłowej masy, a także samodzielne jej monitorowanie oraz stosowanie wskaźnika WHR, który podpowiada nam, aby w razie konieczności zadbać o jej zredukowanie.

Należy pamiętać, że otyłość jest chorobą przewlekłą, która nie tylko zaburza komfort naszego życia, ale konsekwencje jej występowania są niebezpieczne dla zdrowia. Dlatego ważnym jest, aby pamiętać, że każdy zrzucony przez nas kilogram zmniejsza ryzyko występowania uciążliwych dolegliwości.

1. Kopiczko A., Bogucka O.: Dystrybucja tkanki tłuszczowej oraz rozkład wskaźnika względnej masy ciała u młodych kobiet o zróżnicowanym poziomie aktywności fizycznej. Probl Hig Epidemiol; 2018. 99(1): 64-68.

2. Nowacka N.: Metody oceny sposobu żywienia i stanu odżywienia, Journal of NutriLife, 2012, 06, ISSN:2300-8938. [online] [przeglądany: 7 czerwca 2018]. Dostępny w: www.NutriLife.pl/index.php?art=34

3. Ross R, Janssen I. Physical activity, total and regional obesity: dose-response considerations. Med Sci Sports Exerc 2001, 33(suppl 6): S521-S527.

4. Waist Circumference and Waist-Hip Ratio. Report of WHO Consultation, Geneva 8-11 December 2008. WHO, Geneva 2011. [online] [przeglądany: 15 listopada 2017]. Dostępny w: http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/44583/1/9789241501491_eng.pdf.