Kawa - dobry czy zły nawyk?

Skutki zdrowotne picia kawy, z powodu popularności tego naparu są tematem aktualnym od wielu lat, zarówno wśród naukowców, jak i konsumentów. Niektóre ostatnie badania naukowe wskazują, że kawa może zmniejszyć ryzyko zachorowania na chorobę niedokrwienną serca.

Do niedawna przeważały poglądy, że picie kawy to nawyk niezdrowy, stanowiący przede wszystkim zagrożenie dla serca. Uważano, że u osób pijących kilka porcji kawy dziennie wzrasta ryzyko choroby niedokrwiennej serca w porównaniu z osobami niepijącymi tego napoju. Nie potwierdza tego jednak większość wyników badań z ostatniego dziesięciolecia, a niektóre wskazują nawet, że kawa może zmniejszyć ryzyko zachorowania. Z opracowań naukowych, podsumowujących aktualny stan wiedzy wynika, że optymalne dla zdrowia jest umiarkowane picie kawy (3-5 filiżanek dziennie), co może zmniejszyć ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej serca o 11-13%.

Zdrowsze metody parzenia kawy

Tak diametralna zmiana danych naukowych nie została wyjaśniona, ale pod uwagę bierze się głównie zmiany w sposobie parzenia kawy, na skutek nowych technik kulinarnych. Kawa zawiera wiele składników, zarówno potencjalnie korzystnych, jak i potencjalnie szkodliwych, a ich ilość zależy w dużym stopniu od metody parzenia kawy. Najbardziej zalecana jest kawa parzona przy użyciu filtrów, które utrudniają przechodzenie do naparu frakcji tłuszczowych kawy, podnoszących stężenie we krwi cholesterolu, triglicerydów i homocysteiny.

Dane wykazujące zależność pomiędzy sposobem parzenia kawy a stężeniem tych związków pochodzą głównie z krajów skandynawskich, gdzie tradycyjnie pije się dużo kawy niefiltrowanej, oraz z USA i Wielkiej Brytanii, gdzie najbardziej popularna jest kawa filtrowana. Zatem, zarówno w profilaktyce, jak i w przypadku pacjentów ze stwierdzonymi zaburzeniami lipidowymi zaleca się parzenie kawy za pomocą filtrów.

Kawa a wzrost ciśnienia

Picie kawy może powodować wzrost ciśnienia tętniczego krwi, ale zależy to od nawyku picia kawy. Po okazjonalnym spożyciu, u osób, które nie piją jej regularnie, może dojść do wzrostu ciśnienia o 5-15 mmHg. Efektu tego nie stwierdza się jednak u osób zwyczajowo pijących kawę, ponieważ dochodzi u nich do rozwoju częściowej lub całkowitej tolerancji organizmu. Wzrost ciśnienia tętniczego jest u nich niewielki, średnio 0,5-2,0 mmHg.

W Stanach Zjednoczonych dotychczasowe, wieloletnie zalecenia unikania picia kawy przez pacjentów z nadciśnieniem tętniczym w aktualnych rekomendacjach nie zostały podtrzymane. Z kolei Europejskie Towarzystwo Nadciśnienia i Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne stwierdza, że na tym etapie wiedzy jest za wcześnie, aby zalecać lub odradzać picie kawy osobom z nadciśnieniem, ponieważ temat ten wymaga dalszych badań, uwzględniających np. palenie tytoniu towarzyszące często piciu kawy.

Kawa jako źródło przeciwutleniaczy

Korzystne działanie kawy może wynikać z zawartych w jej składzie polifenoli, głównie kwasu chlorogenowego. W krajach o dużym spożyciu kawy jest ona głównym źródłem tych związków w diecie. Polifenole mają właściwości hamowania procesów utleniania zachodzących w organizmie oraz wykazują działanie przeciwzapalne.

Dowiedz się więcej: Kawa - jako prozdrowotny element diety

Ich ilość w mocnych naparach kawy jest większa niż w słabszych, co byłoby pozytywne, ale należy pamiętać, że taka kawa ma też więcej psychoaktywnej kofeiny, której duże jednorazowe spożycie może prowadzić do zaburzeń pracy serca.

W świetle aktualnego stanu wiedzy umiarkowane picie kawy filtrowanej nie stwarza ryzyka chorób sercowo-naczyniowych. Zatem, w przypadku smakoszy kawy, unikanie tego naparu z troski o zdrowie serca nie znajduje uzasadnienia.

Dowiedz się więcej: Herbata i prewencja chorób sercowo-naczyniowych

  1. Wierzejska R., Coffee consumption and cardiovascular diseases – has the time come to change dietary advice? A mini review. Polish Journal of Food and Nutrition Sciences, 2016, 66, 1,  5-10.
  2.  Ding M., Bhupathiraju S.N., Satija A., van Dam R.M., Hu F.B., Long-term coffee consumption and risk of cardiovascular disease: A systematic review and dose-response meta-analysis of prospective cohort studies. Circulation, 2014, 129, 643-659.
  3. Cai L., Ma D., Zhang Y., Liu Z., Wang P., The effect of coffee consumption on serum lipids: a meta-analysis of randomized controlled trials. Eur. J. Clin. Nutr., 2012, 66, 872-877.
  4. O`Keefe J.H., Bhatti S.K., Patil H.R., DiNicolantonio J.J., Lucan S.C., Lavie C.J., Effects of habitual coffee consumption on cardiometabolic disease, cardiovascular health, and all-cause mortality. J. Am. Coll. Cardiol., 2013, 62, 1043-1051.
  5. Floegel A., Pischon T., Bergmann M.M., Teucher B., Kaaks R., Boeing H., Coffee consumption and risk of chronic disease in the European Prospective Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC) – Germany study. Am. J. Clin. Nutr., 2012, 95, 901-908. 
  6. Dworzański W., Burdan F., Szumiło M., Jaskólska A., Anielska E., Coffee and caffeine - enemies or alliantes of a cardiologist? Kardiol. Pol., 2011, 69, 173-176.