IV Narodowy Kongres Żywieniowy - „Otyłość, anoreksja, bulimia – dlaczego wciąż przegrywamy?”

Zjawisko otyłości oraz zaburzeń odżywiania Polaków, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży to główny temat IV Narodowego Kongresu Żywieniowego, zorganizowanego na Stadionie PGE Narodowym w Warszawie przez Instytut Żywności i Żywienia w dniach 25-26 stycznia 2019 roku.

Celem IV Narodowego Kongresu Żywieniowego było znalezienie odpowiedzi na pytanie: dlaczego nie udaje się powstrzymać narastania nadwagi i otyłości, szczególnie u dzieci i młodzieży. Ambicją organizatorów było także zainicjowanie debaty zebranych ekspertów na temat skutecznych rozwiązań problemu, możliwych do wdrożenia w Polsce.

W wydarzeniu wzięło udział ok. 1 200 osób: reprezentanci władz i samorządów, naukowcy i politycy, lekarze, dietetycy, dyrektorzy szkół i pedagodzy, pielęgniarki szkolne, przedstawiciele przemysłu, dziennikarze oraz rodzice.

 

Wśród gości Kongresu byli m. in. Zbigniew Król – Podsekretarz Stanu Ministerstwa Zdrowia, Kamil Fijałkowski – Dyrektor Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, Adam Niedzielski – Wiceprezes Narodowego Funduszu Zdrowia, Jarosław Chmielewski – Dyrektor Wydziału Zdrowia Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego, Izabela Kucharska i Grzegorz Hudzik – Zastępcy Głównego Inspektora Sanitarnego oraz Paloma Cuchi – Dyrektor Biura WHO w Polsce.

 

W wystąpieniu inauguracyjnym Dyrektor Instytutu Żywności i Żywienia, prof. dr hab. Mirosław Jarosz omówił zagadnienie otyłości w świecie i w Polsce: w naszym kraju tylko 30% mężczyzn i 40% kobiet ma prawidłową masę ciała, a przez ostatnich 10 lat nadmierna masa ciała utrwaliła swój trend wzrostowy – aż o 12% wśród mężczyzn i o 17% wśród kobiet. Z otyłością zmaga się dziś 25% mężczyzn i 27% kobiet, a nadwaga występuje u 44% mężczyzn i 32% kobiet.

Dyrektor IŻŻ podkreślił, że narastanie nadwagi i otyłości wśród dzieci i młodzieży to problem co najmniej kilku obszarów naszego stylu życia, a wśród czynników, które się do tego przyczyniły należy wymienić przede wszystkim niewystarczające działania prewencyjne, zbyt mało akcji prowadzonych w placówkach przedszkolnych i szkolnych, znikome akcje edukacyjne w miejscach pracy oraz powoli postępujące działania reformulacji produktów spożywczych. Istotną rolę pełnią także czynniki niezależne od wartości energetycznej diety, związane z rozwojem cywilizacyjnym, wśród nich: powszechne używanie urządzeń elektronicznych, zaburzenia snu, narażenie na przewlekły stres oraz zanieczyszczenie środowiska.

Następnie prof. Mirosław Jarosz przedstawił Piramidę Zdrowego Żywienia i Stylu Życia Dzieci i Młodzieży – jako zmodyfikowaną, istniejącą dotąd Piramidę Zdrowego Żywienia i Aktywności Fizycznej Dzieci i Młodzieży, uzupełnioną o elementy stylu życia (takie jak aktywność fizyczna, długość i jakość snu oraz zasady korzystania z urządzeń elektronicznych.

W zmodyfikowanej Piramidzie w pierwszym piętrze dotyczącym żywienia nadal umieszczone są warzywa i owoce – w nauce o żywieniu stale przybywa dowodów na ich dobroczynną rolę dla zdrowia człowieka. W Piramidzie oraz komentarzach umieszczono nowe zalecenia dotyczące higieny jamy ustnej, wprowadzono także nowe zalecenie, które mówi o konieczności regularnej kontroli rozwoju fizycznego.

Prof. Mirosław Jarosz, omawiając Piramidę Zdrowego Żywienia i Stylu Życia Dzieci i Młodzieży podkreślił, że jest kierowana do dzieci i młodzieży od 4 do 18 roku życia, do ich rodziców oraz personelu przedszkoli i środowiska szkolnego.

Pierwszego dnia Kongresu naukowcy z instytutów badawczych i uczelni wyższych przedstawili ponad 20 prezentacji dotyczących różnych aspektów otyłości i zaburzeń odżywiania.

W sesji pierwszej „Nadwaga i otyłość u dzieci i młodzieży – czy mamy rozwiązanie tego problemu?” udzielono 5 wystąpień:

  • „Żywienie kobiety w ciąży a nadwaga dziecka” (dr Regina Wierzejska, IŻŻ)
  • „Czym skorupka za młodu nasiąknie – nawyki żywieniowe najmłodszych” (dr hab. Halina Weker, prof. nadzw. IMiD)
  • „Otyłość u dzieci na świecie – gdzie jest Polska?” (prof. dr hab. Anna Fijałkowska, IMiD)
  • “Czy istnieje modelowy program edukacyjny w prewencji nadwagi i otyłości u dzieci i młodzieży” (prof. dr hab. Piotr Socha, IPCZD)
  • „Analiza uczestnictwa w programie edukacyjnym „Lekkoatletyka dla każdego” na parametry antropometryczne, zachowania żywieniowe, kompetencje społeczno-emocjonalne i sprawność fizyczną dzieci” (dr hab. Dominika Głąbska SGGW i mgr Dagna Wleklińska)

Sesja druga poświęcona była zaburzeniom odżywiania – „Zaburzenia odżywiania problemem cywilizacyjnym. Jak skutecznie leczyć?”:

  • „W pułapce „głodnego” mózgu – etiopatogeneza i leczenie zaburzeń odżywiania” (dr hab. Katarzyna Kucharska, prof. nadzw. Instytutu Psychiatrii i Neurologii)
  • „Rehabilitacja żywieniowa w zaburzeniach odżywiania” (dr Agnieszka Chruścikowska, IPiN)
  • „Stres a zaburzenia odżywiania” (dr Elżbieta Bonder)
  • „Psychoterapia w zaburzeniach odżywiania – standardy i najnowsze podejścia terapeutyczne” (mgr Magdalena Wayda-Zalewska)

W ramach sesji trzeciej – „Nadwaga i otyłość okiem praktyka” – zaprezentowano następujące zagadnienia:

  • „Jak motywować młodego pacjenta i jego rodzinę do zmiany nawyków żywieniowych” (dr Magdalena Hajduczek-Zgażańska)
  • „Modne diety za i przeciw” (mgr Magdalena Siuba-Strzelińska i mgr Klaudia Wiśniewska, IŻŻ)
  • „Stres szkolny a nawyki żywieniowe dzieci i młodzieży” (mgr Małgorzata Nowicka, Fundacja Instytut Edukacji Pozytywnej)

Obszarem tematycznym sesji czwartej była aktywność fizyczna dzieci i młodzieży – „Aktywność fizyczna dzieci i młodzieży – ile może zdziałać dla zdrowia?”:

  • „Aktywność fizyczna w profilaktyce i terapii otyłości” (prof. dr hab. Wiesław Osiński, AWF Poznań)
  • „Posturalne efekty nadwagi i niedoboru masy ciała u dzieci i młodzieży” (dr Elżbieta Olszewska, dr Renata Czarniecka, AWF Warszawa)
  • „Aktywność fizyczna a rozwój umysłowy – poszukiwanie związków” (dr Sylwia Nowacka-Dobosz, AWF Warszawa)
  • „ADHD a otyłość” (dr hab. Tomasz Hanć, UAM w Poznaniu)

Ostatnim punktem programu pierwszego dnia Kongresu była debata zatytułowana „Administracja, nauka i przemysł – jak zjednoczyć siły we wspólnej walce z otyłością?”, której uczestnicy podkreślili wagę wspólnego działania na rzecz prewencji zjawiska otyłości w Polsce, ze szczególną rolą wielopłaszczyznowej i konsekwentnie prowadzonej edukacji dla wszystkich grup społecznych i wiekowych, jak również procesu reformulacji produktów spożywczych. W debacie uczestniczyli: prof. dr hab. Mirosław Jarosz (IŻŻ), dr Katarzyna Stoś, prof. IŻŻ (IŻŻ), Andrzej Gantner (Wiceprezes PFPŻ ZP), Blanka Mellova (Nestle), Barbara Groele (KUPS) oraz Aleksandra Robaszkiewicz (Lidl).

Drugi dzień Kongresu zdominowały debaty merytoryczne naukowców i praktyków żywienia, aktywności fizycznej oraz zaburzeń odżywiania. Zaprezentowana została Piramida Zdrowego Żywienia i Stylu Życia Dzieci i Młodzieży, wraz z towarzyszącymi jej zasadami i komentarzami.

Podjęto także m. in. tematykę skutecznych rozwiązań profilaktyki otyłości w rodzinach i szkołach, prewencji i leczenia zaburzeń odżywiania, aktywności fizycznej dzieci i młodzieży oraz wpływu marketingu na nawyki żywieniowe dzieci.

Drugi dzień kongresowy obfitował w edukację praktyczną: dla przybyłych rodzin zorganizowane zostały stanowiska porad dietetycznych Narodowego Centrum Edukacji Żywieniowej, pomiar masy ciała i badania zawartości tkanki tłuszczowej i mięśniowej oraz warsztaty kulinarne dla dzieci.