Tauryna wciąż tajemnicza

Tauryna to nie tylko substancja dodawana do napojów energetyzujących. To aminokwas, który znajduje się naturalnie w wielu produktach spożywczych, jest również wytwarzany przez organizm człowieka. W naszym organizmie pełni różnorodne funkcje, ale jej rola nie została jeszcze do końca poznana.

Tauryna (kwas 2-aminoetylosulfonowy) została po raz pierwszy wyizolowana z żółci byków przez dwóch niemieckich chemików w roku 1827. Jej nazwa pochodzi właśnie od łacińskiej nazwy byka - taurus. Jest niebiałkowym aminokwasem. Może być wbudowana do peptydów, na ogół jednak występuje w postaci wolnej.

W organizmie człowieka tauryna jest produktem końcowym degradacji aminokwasu siarkowego - cysteiny. Występuje powszechnie w tkankach człowieka, a największe stężenie osiąga w mięśniach szkieletowych, sercu, mózgu, wątrobie oraz siatkówce. Dość duże ilości tauryny zawiera mleko kobiece. Wysokie stężenie tauryny występuje w rozwijającym się mózgu i spada zaraz po zakończeniu procesu rozwoju.

Tauryna w produktach spożywczych

Tauryna znajduje się głównie w pokarmach pochodzenia zwierzęcego. Najwyższe jej stężenie stwierdzono w niektórych skorupiakach i rybach. Wśród mięs najbardziej bogate w taurynę jest mięso indycze, a najmniej - z kurzych brojlerów.

Pewne ilości tauryny można znaleźć w wodorostach morskich, np. listownicy japońskiej (Laminaria japonica) i krasnoroście (Gelidium subcostatum).

W produktach roślinnych występuje w mniejszych ilościach. Znaczące ilości tauryny występują w nasionach niektórych roślin uprawnych oraz w owocach opuncji. Tauryna znajduje się również w soczewicy i grochu. W 4-5-dniowych kiełkach, np. cieciorki, stężenie tauryny jest sześciokrotnie wyższe niż w nasionach przed kiełkowaniem. Może to być spowodowane wzmożoną syntezą tauryny z aminokwasów siarkowych uwalnianych z białek zapasowych podczas kiełkowania.

Obróbka technologiczna produktów pochodzenia zwierzęcego znacznie obniża stężenie tego aminokwasu. Gotowanie mięsa drobiowego czy baraniego może powodować spadek ilości tauryny nawet o 75%.

Bogatym źródłem tauryny jest siara i mleko samic większości gatunków ssaków z wyjątkiem krów, których mleko jest ubogie w ten aminokwas. Przy przetwarzaniu na twarogi i sery żółte znaczna część tauryny mleka przedostaje się do serwatki i dlatego proszek serwatkowy zawiera więcej tego aminokwasu niż mleko w proszku. Obecnie tauryna stanowi składnik napojów energetyzujących, odżywek dla sportowców i mieszanek dla niemowląt i małych dzieci.

Po co nam tauryna?

Ten aminokwas uczestniczy w licznych procesach fizjologicznych, m.in. w prawidłowym funkcjonowaniu układu sercowo-naczyniowego, centralnego systemu nerwowego oraz mięśni szkieletowych. Bierze udział w wytwarzaniu soli żółci oraz wpływa na przebieg reakcji zapalnej. Wykazuje także właściwości antyoksydacyjne (przeciwdziała stresowi oksydacyjnemu).

Tauryna zmniejsza napięcie nerwowe oraz zwiększa sprawność umysłową i fizyczną przez zwiększenie metabolizmu komórek glejowych. W mięśniach z kolei przeciwdziała procesom utleniania zachodzącym po wysiłku. Dzięki temu szybciej się regenerują i są gotowe do dalszej pracy. Tauryna wpływa również na produkcję hormonów odpowiedzialnych za spalanie i wydalanie tłuszczów, uczestniczy w przemianie materii.

Intensywnie badana jest  rola tauryny w regulacji metabolizmu glukozy. Dodatkowo w warunkach obciążenia organizmu wysiłkiem fizycznym, tauryna utrzymuje długo wysokie stężenie jonów wapnia w komórkach nerwowych i mięśniowych, stabilizując ich funkcjonowanie, co pozytywnie wpływa na koncentrację i uwagę, a także wzmaga dobre samopoczucie. Takie działanie tauryny jest także nadal przedmiotem badań naukowych.

Tauryna w terapii wielu chorób

Spadek stężenia tauryny w tkankach jest charakterystyczny dla wielu stanów patologicznych, m.in. cukrzycy. W licznych badaniach, w tym także klinicznych, wykazano, że suplementacja tauryną odwraca lub przynajmniej ogranicza zmiany związane z przebiegiem tej choroby. Reguluje też czynność serca, działa antyarytmicznie, a u osób z nadciśnieniem obniża ciśnienie krwi.

W praktyce klinicznej możliwe jest również wykorzystanie antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych właściwości tego aminokwasu, a także przeciwnowotworowego działania jego pochodnych.

Odkrywane są coraz to nowe funkcje, jakie tauryna pełni w rozwoju i fizjologii organizmu, oraz potencjalne korzyści z zastosowania tego związku w terapii.

Niemniej jednak warunkiem koniecznym świadomego zastosowania tauryny w terapii chorób oczu, miotonii, kardiomiopatii, cukrzycy czy hipercholesterolemii jest poznanie jej działania na poziomie komórki w warunkach normy fizjologicznej. Mimo że niektóre biologiczne funkcje tauryny są znane od dawna, to do dziś nie wyjaśniono szczegółowo molekularnych podstaw działania oraz dokładnej roli tego aminokwasu w fizjologii człowieka.

  1. Kłys W., Soroka D., Stoś K., Napoje energetyzujące. Żyw. Człow. i Metab., 2015 Nr 2, 42, s. 47-55
  2. Szymański K., Winiarska K., Tauryna i jej potencjalne wykorzystanie w terapii. www.phmd.pl Postepy Hig Med Dosw. (online), 2008;
  3. Kulasek G., Jank M., Stwosz E., Biologiczna rola tauryny u ssaków. Życie Weterynaryjne 2004, 79 (11)