Słodzone napoje gazowane – dlaczego warto ich unikać

Dietetycy zalecają ograniczenie spożycia, a nawet wyeliminowanie z diety słodzonych napojów gazowanych. Co można zyskać, stosując się do tych zaleceń? Wiele – nie chodzi tylko o szczupłą sylwetkę. 

Do słodzonych napojów gazowanych zaliczamy oranżady, lemoniadę i napoje typu cola. Są one przede wszystkim źródłem cukrów prostych. W szklance napoju może znajdować się 4-5 łyżeczek cukru. Do napojów typu „light” zamiast cukru dodawane są substancje słodzące (takie jak aspartam, acesulfam K).

Napoje zawierają również substancje aromatyczne, barwniki, kwasy i substancje konserwujące. Ponadto są nasycone dwutlenkiem węgla. Składniki zawarte w napojach mogą wpływać na zdrowie, zwiększając ryzyko wielu chorób lub zaburzeń funkcjonowania organizmu.

Otyłość

Picie słodzonych napojów gazowanych może sprzyjać rozwojowi nadwagi i otyłości. Zawarte w napojach cukry proste stanowią istotne źródło energii, przez co zwiększają kaloryczność diety. Co gorsza, wypicie słodzonego napoju nie wpływa na ograniczenie spożycia innych produktów dostarczających energii – da on uczucie sytości tylko w niewielkim stopniu.

Uważa się natomiast,  że napoje słodzone mogą wzmagać apetyt na inne produkty, a tym samym jeszcze dodatkowo zwiększać kaloryczność diety. Według niektórych hipotez ryzyko otyłości zwiększa wysoki indeks glikemiczny tych napojów.

Cukrzyca

Słodzone napoje gazowane, wpływając na przyrost masy ciała, mogą zwiększać ryzyko rozwoju cukrzycy typu 2. Stanowią ponadto źródło łatwo przyswajalnych cukrów prostych, których spożycie może prowadzić do szybkiego, gwałtownego wzrostu poziomu zarówno glukozy, jak i insuliny we krwi. Ryzyko cukrzycy może wiązać się również z wysokim indeksem glikemicznym tych napojów.

Choroba refluksowa

Gaz zawarty w napojach może nasilać objawy refleksu. Dostając się do przewodu pokarmowego, zwiększa rozciągnięcie ścian żołądka, co sprzyja cofaniu kwaśnej treści żołądkowej do przełyku. Z kolei wysoka kwasowość napojów może być przyczyną zgagi, czyli pieczenia w przełyku.

Picie słodzonych napojów może też pośrednio oddziaływać na występowanie refluksu, sprzyjając rozwojowi otyłości, która jest jednym z czynników ryzyka choroby refleksowej.

Próchnica zębów

W rozwoju próchnicy istotne znaczenie mają zawarte w napojach cukry proste. Bakterie obecne w jamie ustnej powodują fermentację, w wyniku której powstają kwasy, które rozpuszczają szkliwo zębów, prowadząc w konsekwencji do ich próchnicy. Również kwasy zawarte w napojach mogą powodować uszkodzenie szkliwa.

Choroby sercowo-naczyniowe

Picie słodzonych napojów może sprzyjać występowaniu chorób sercowo-naczyniowych ze względu na dużą zawartość cukru i wysoki indeks glikemiczny. Czynniki te mogą wpływać na wzrost poziomu cholesterolu ogółem, cholesterolu frakcji LDL (powszechnie nazywanego „złym cholesterolem”), triglicerydów oraz na obniżenie w surowicy krwi poziomu choresterolu frakcji HDL (zwanego „dobrym cholesterolem”).

Zagrożenie tymi chorobami wiąże się także z otyłością.

Nowotwory

Najczęściej podkreśla się, że picie słodzonych napojów zwiększa ryzyko raka trzustki, powodując wzrost poziomu glukozy we krwi. Dotyczy to zwłaszcza napojów słodzonych fruktozą.

Podobnie jak w przypadku innych chorób, zwiększone ryzyko rozwoju nowotworów może wynikać z wpływu wysokiego spożycia napojów słodzonych na przyrost masy ciała.

Osteoporoza

Picie słodzonych napojów gazowanych, zwłaszcza napojów typu cola, może mieć niekorzystny wpływ na gęstość mineralną kości. Napoje te zawierają kwas fosforowy, który zmniejsza przyswajanie wapnia, przez co może zaburzać równowagę tego pierwiastka w organizmie i zwiększać jego uwalnianie z kości.

Choroby przewodu pokarmowego

Ze względu na zawartość dwutlenku węgla spożywanie napojów gazowanych może nasilać dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, powodując wzdęcia i nadmierne wydalanie gazów jelitowych.

Alergie

W napojach mogą być zawarte substancje o działaniu alergizującym. Właściwości takie mają niektóre barwniki, substancje konserwujące (np. benzoesan sodu) i siarczyny.

Przedwczesny poród

Ryzyko przedwczesnego porodu może wiązać się zarówno ze spożywaniem napojów słodzonych cukrem, jak i sztucznymi substancjami słodzącymi.

W przypadku napojów słodzonych cukrem przyczyną przedwczesnego porodu może być podwyższony poziom glukozy we krwi po ich wypiciu, a u kobiet otyłych również obniżona wrażliwość na insulinę. Natomiast po wypiciu napojów zawierających aspartam (często stosowaną substancję słodzącą) w wyniku jego przemian w organizmie powstaje metanol, co może prowadzić do przedwczesnego porodu.

Wcześniejsze dojrzewanie

Częste picie napojów słodzonych może wpłynąć na wcześniejsze wystąpienie pierwszej miesiączki. Naukowcy wiążą to z wysokim indeksem glikemicznym tych napojów i potencjalnym oddziaływaniem na gospodarkę hormonalną.

Na wcześniejsze dojrzewanie ma też wpływ większa masa ciała dziewcząt, która może być związana ze spożyciem słodkich napojów.

Prawda, że warto ich unikać?

Chyba nie możesz mieć już wątpliwości, że rezygnując z picia słodzonych napojów gazowanych, wiele zyskujesz. Jeśli jest to dla ciebie trudne, po prostu pij ich mniej i rzadziej, stopniowo je ograniczając oraz zastępując innymi napojami, przede wszystkim wodą.

  1. Bray G.A., Popkin B.M., Dietary sugar and body weight: have we reached a crisis in the epidemic of obesity and diabetes?: health be damned! Pour on the sugar, Diabetes Care, 2014, 37, 4, 950-956.
  2. Hu F.B., Resolved: there is sufficient scientific evidence that decreasing sugar-sweetened beverage consumption will reduce the prevalence of obesity and obesity-related diseases, Obes. Rev., 2013, 14, 8, 606-619.
  3. Jarosz M., Rychlik E.: Napoje słodzone gazowane i ich związek z powstawaniem chorób dietozależnych, Stand. Med., 2007, 4, 1, 109-114.
  4. Traczyk I., Spożycie napojów słodzonych a wybrane choroby żywieniowozależne, Żyw. Człow. Metab., 2012, 39, 1, 66-74.
  5. WHO, Guideline: Sugars intake for adults and children, Geneva, 2015.