Pediatrzy zmienili zalecenia. Nie podawajmy soków dzieciom w pierwszym roku życia

W ostatnich dniach zostało opublikowane nowe stanowisko Amerykańskiej Akademii Pediatrycznej (ang. American Academy of Pediatrics, AAP) w sprawie podawania soków dzieciom, które nie ukończyły pierwszego roku życia.

Amerykańska Akademia Pediatryczna po raz pierwszy od 2001 roku postanowiła zmodyfikować dotychczas obowiązujące zalecenia dotyczące spożywania soków przez dzieci. Zdaniem lekarzy dzieci, które nie ukończyły jeszcze pierwszego roku życia, nie powinny spożywać soków, ponieważ ich spożycie w tym wieku nie niesie ze sobą żadnych korzyści zdrowotnych.

Zgodnie z dotychczas obowiązującymi rekomendacjami soki owocowe można było wprowadzać do diety niemowląt w drugim półroczu życia. Natomiast polscy eksperci zalecali wprowadzenie soków do diety dzieci karmionych sztucznie po ukończeniu 4. miesiąca życia, a w przypadku dzieci karmionych piersią – nie wcześniej niż w 7. miesiącu.

Należy pamiętać, że zgodnie z definicją amerykańskiej Agencji Żywności i Leków (FDA- Food and Drug Administration) za sok owocowy uznawany jest produkt zawierający 100% soku z owoców. Lekarze zwracają jednak szczególną uwagę na fakt, że pomiędzy sokiem a całym owocem nie można stawiać znaku równości.

Przyczyny zmiany decyzji

Nadmierne spożycie soków przez dzieci może wpływać na zbyt duży udział cukrów prostych w diecie, co z kolei może wiązać się z licznymi komplikacjami zdrowotnymi w przyszłości, poczynając od próchnicy zębów, na otyłości kończąc. Eksperci zwracają uwagę, że nadmierne picie soków przez dzieci może przyczynić się do zbyt dużych przyrostów masy ciała oraz ograniczać spożycie innych produktów spożywczych.

Podawanie soków pomiędzy posiłkami może sprawić, że dziecko nie będzie chciało jeść, a w konsekwencji doprowadzić do zmniejszonego poboru energii z żywnością i większego ryzyka rozwoju niedożywienia lub niedoborów witamin i składników mineralnych.

Czy i kiedy podawać sok?

Zgodnie z aktualnym stanowiskiem amerykańskich naukowców dzieci w pierwszym roku życia w ogóle nie powinny spożywać soków. Można je podawać w przypadku dzieci starszych. Zdaniem naukowców dozwolona ilość tego płynu dla dzieci pomiędzy 1. a 3. rokiem życia powinna wynosić maksymalnie 120 ml, a pomiędzy 4. a 6. rokiem życia dziecko może wypijać do 180 ml soku dziennie. W przypadku dzieci starszych ilość spożytego w ciągu dnia soku nie powinna być większa niż 1 szklanka.

Należy jednocześnie pamiętać, że podstawę nawodnienia zarówno małego dziecka, jak i starszego powinna stanowić woda naturalna.

Jak do tych zaleceń odnoszą się polscy eksperci?

Soki owocowe oprócz wartościowych witamin, zawierają duże ilości cukrów prostych, których spożycie powinno być ograniczane – mówi dr Katarzyna Wolnicka, kierownik Pracowni Żywienia Dzieci i Młodzieży w Instytucie Żywności i Żywienia. - Nadmierne spożycie cukrów prostych przyczynia się do rozwoju próchnicy, a także niekorzystnej dla zdrowia i rozwoju dziecka nadwagi oraz otyłości. Należy też od najmłodszych lat wypracowywać prawidłowe nawyki żywieniowe, w tym preferencję spożywania całych owoców zamiast soków owocowych z uwagi na zawarty w całych owocach korzystny dla zdrowia błonnik pokarmowy”.

Co z owocami?

Owoce powinny być spożywane każdego dnia w jak najmniej przetworzonej formie – w przypadku małych dzieci mogą być podawane w postaci rozdrobnionej, natomiast starszym dzieciom najlepiej podawać je całe, a kiedy to możliwe - ze skórką. Dzięki temu dostarczamy organizmowi dziecka większych ilości błonnika pokarmowego, poszczególnych witamin oraz składników mineralnych.

Im później wprowadzimy soki, tym lepiej

Rekomendacje ekspertów i dane naukowe wskazują, że opóźnienie wprowadzenia soków do diety dziecka przynosi wymierne korzyści zdrowotne, ponieważ zmniejsza ryzyko otyłości w późniejszym wieku. Ograniczenia ilości spożywanych soków oraz wskazania dotyczące ich jakości są w przypadku niemowląt i małych dzieci niezbędne. Pamiętajmy bowiem, że wczesne dzieciństwo to najlepszy okres na kształtowanie dobrych nawyków żywieniowych, w tym także związanych z piciem odpowiedniej ilości płynów i ich właściwym wyborem.

  1. Szajewska H., Socha P., Horvath A. i wsp., Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci, Standardy Medyczne. 2014; 11:321-338
  2. Woś H., Weker H., Jackowska T., i wsp., Stanowisko Grupy Ekspertów w sprawie zaleceń dotyczących spożycia wody i innych napojów przez niemowlęta, dzieci i młodzież, Standardy Medyczne, 2010; 1:7-15
  3. Heyman M. B., Abrams S. A., Fruit Juice in Infants, Children, and Adolescents: Current Recommendations Section On Gastroenterology, Hepatology, And Nutrition, Committee On Nutrition, Pediatrics, 2017; e20170967; DOI: 10.1542/peds.2017-0967