Batat - ziemniak na słodko

Batat to słodki kuzyn ziemniaka z Ameryki Środkowej i Południowej. Jest bardzo dobrym źródłem likopenu, a także inspiracją do przyrządzania ciekawych potraw.

Bataty, które są znane także jako wilce ziemniaczane, należą do najstarszych warzyw znanych człowiekowi. Uważa się, że pochodzą z Ameryki Środkowej i Południowej, gdzie na ścianach jednej z prehistorycznych jaskiń dostrzeżono rysunki roślin przypominających te byliny. Uprawa tego warzywa została rozpowszechniona od czasów odkrycia Ameryki przez Krzysztofa Kolumba. Wówczas te słodkie ziemniaki dotarły do Europy, skąd transportowano je do hiszpańskich i portugalskich kolonii. Tym samym, uprawa batatów rozprzestrzeniła się na większość kontynentów.

Obecnie największymi producentami batatów są Chiny oraz kraje Afryki i Ameryki Południowej. W uprawie jest około 400 odmian tego warzywa, o różnym kolorze skórki, od fioletowego, przez czerwony, pomarańczowy i żółty, do białego. Również miąższ może mieć różną barwę, w zależności od odmiany - białą, pomarańczową, czerwoną, fioletową lub żółtą. Największym producentem batatów na świecie są Indie.

Wartość odżywcza batatów

Bataty zawierają spore ilości węglowodanów (21,69 mg/100 g), a przede wszystkim cukru (12,05 mg/100 g). W 100 gramach tego produktu znajduje się 12 mg wapnia oraz 11 mg witaminy C. Słodkie ziemniaki zawierają też mangan, potas i fosfor, natomiast ich pomarańczowy miąższ - bardzo duże ilości karotenoidów, szczególne beta-karotenu.

Czerwona odmiana batatów to doskonałe źródło likopenu, a fioletowa zawiera antocyjany (obie te substancje jako przeciwutleniacze zmniejszają ryzyko zachorowania m.in. na nowotwory i choroby układu sercowo-naczyniowego). Poza tym bulwy batatów zawierają witaminy z grupy B, takie jak: tiamina (witamina B1), biotyna (witamina H), kwas pantotenowy (witamina B5), pirydoksyna (witamina B6), niacyna i ryboflawina.

Znaczenie zdrowotne batatów

Występujące w batatach antocyjany mają istotne znaczenie w przeciwzapalne, w tym w przypadku przeciwdziałania zespołowi metabolicznemu. W wyniku badań na myszach stwierdzono, że fioletowy kolor słodkich ziemniaków skutecznie poprawił stan zdrowia badanych zwierząt, obniżając ryzyko stresu oksydacyjnego. Warto dodać, że wspominane związki zawarte w batatach mają właściwości hamujące rozwój komórek nowotworowych i stymulują apoptozę.

Spożycie batatów

W Polsce spożycie batatów, według danych FAOSTAT za 2013 rok, jest bardzo niewielkie i w przeliczeniu na jednego mieszkańca wynosi 0,03 kg/rok. Średnio w Unii Europejskiej jest to wartość 0,09 kg/rok. Dla porównania w Indiach, które są liderem w uprawie tego produktu, roczne spożycie na jednego mieszkańca wynosi 0,86 kg/rok, zaś w Stanach Zjednoczonych wartość ta wynosi 2,79 kg/rok..

Jak jeść bataty

Bataty można jeść pieczone, grillowane i ugotowane ze skórką. Można je wykorzystać do przygotowania zapiekanek i zup. Warzywa te mogą posłużyć także do upieczenia ciasta batatowego oraz przyrządzenia budyniu, produktów szczególnie lubianych przez dzieci.

Z batatów można przyrządzić purée, które można potem wykorzystać do zrobienia pysznej kanapki. Wystarczy przykładowo rozsmarować je na chlebie, na to nałożyć warstwę masła orzechowego i plastry jabłka.

Bataty są ciekawym zamiennikiem ziemniaków w naszej diecie. Ich zaletą jest to, że świetnie nadają do przygotowywania deserów. Są przykładem szerokich możliwości, jakie niesie spożywanie warzyw bulwiastych. Duże znaczenie ma również bogata wartość odżywcza tego egzotycznego produktu.

Przeczytaj również inne artykuły z cyklu o superfoods

  1. USDA Food Composition Databases
  2. GLOBAL PRODUCTION AND CONSUMPTION OF ROOTS AND TUBERS
  3. Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989.
  4. Statystyki FAO dotyczące batatów
  5. Wang S., Nie S., Zhu F., Chemical constituents and health effects of sweet potato. Food Res Int. 2016 Nov;89(Pt 1):90-116. doi: 10.1016/j.foodres.2016.08.032. Epub 2016 Aug 27.
  6. Chen C.M., Lin Y.L., Chen C.Y., Hsu C.Y., Shieh M.J., Liu J.F., Consumption of purple sweet potato leaves decreases lipid peroxidation and DNA damage in humans, Asia Pac J Clin Nutr. 2008;17(3):408-14.
  7. Wang X., Zhang Z.F., Zheng G.H., Wang A.M., Sun C.H., Qin S.P., Zhuang J., Lu J., Ma D.F., Zheng Y.L., The Inhibitory Effects of Purple Sweet Potato Color on Hepatic Inflammation Is Associated with Restoration of NAD⁺ Levels and Attenuation of NLRP3 Inflammasome Activation in High-Fat-Diet-Treated Mice. Molecules. 2017 Aug 8;22(8). pii: E1315. doi: 10.3390/molecules22081315.