Czy dieta ketogenna jest bezpieczna dla zdrowia?

Osoby z nadmierną masą ciała poszukują różnych diet w celu szybszej utraty masy ciała. Jedną z takich diet jest niskowęglowodanowa dieta ketogenna. Ze względu na wysoki udział tłuszczu i często białka dieta ta budzi kontrowersje, dlatego też warto przeanalizować na czym dokładnie polega.

 

Zasady diety ketogennej

Najpopularniejszymi dietami ketogennymi są: dieta Atkinsa, Kwaśniewskiego oraz dieta Plaż Południowych. Jednak diety te bazują głównie na tłuszczu pochodzenia zwierzęcego, przy jednoczesnej nadmiernej podaży białka co odbiega od założeń tradycyjnej diety niskowęglowodanowej.  Jedną z głównych zasad diety ketogennej jest równy stosunek kwasów tłuszczowych nasyconych do jednonienasyconych oraz wielonienasyconych. Źródłem kwasów nasyconych jest przede wszystkim mięso, tłuszcze zwierzęce typu masło, smalec oraz olej kokosowy i palmowy. Jednonienasyconych kwasów tłuszczowych dostarczają oliwki, migdały oraz awokado, zaś wielonienasyconych kwasów tłuszczowych ryby morskie, olej lniany, olej rzepakowy, orzechy włoskie, jajka. Bardzo ważna jest dodatkowa suplementacja kwasów omega 3 oraz kompleksu reszty witamin i składników mineralnych.

Źródłem białka w diecie ketogennej jest głównie mięso i jego przetwory oraz nabiał i w mniejszym stopniu również ryby.

Węglowodany w owej diecie występują w ilości nie przekraczającej 50g na dobę. Dlatego też ich źródłem są głównie warzywa niskoskrobiowe. Ograniczaniu ulega spożycie takich warzyw jak buraki, kalafior, brokuły, marchewka, kapusta, dynia i pomidory. Przy stosowaniu diety ketogennej zabrania się spożycia gotowych sosów, mieszanek przypraw, owocowych herbat, napojów roślinnych i wszystkich produktów, które w swoim składzie posiadają cukier.

Bardzo ważne jest natomiast regularne spożywanie posiłków, dodatek 1 łyżeczki soli do przygotowywania potraw oraz wypijanie minimum dwóch litrów wody mineralnej.

Mechanizm diety ketogennej

Jaki jest mechanizm diety niskowęglowodanowej? Wysokie spożycie tłuszczu przy ograniczeniu dowozu węglowodanów prowadzi do zablokowania utleniania kwasów tłuszczowych i powstawania ciał ketonowych. Powstają związki takie jak aceton, beta-hydroksymaślan, metylglioksal, czy acetooctan. Na skutek tego organizm wchodzi w stan ketozy, ogranicza się głód, zachodzą zmiany w gospodarce węglowodanowej, następuje ograniczenie wykorzystania glukozy jako materiału energetycznego dla mięśni. Poprawia to dostępność glukozy dla komórek nerwowych oraz krwinek czerwonych.

Negatywne skutki diety ketogennej

Dieta ketogenna ma silne działanie odwadniające na skutek konieczności wydalania zwiększonej ilości związków azotowych. Duże obawy stosowania diety ketogennej wynikają z niejednoznacznego wpływu tego modelu żywienia na gospodarkę lipidową. Krótkotrwałe stosowanie diety wysokotłuszczowej nie wpływa na zaburzenia stężenia cholesterolu, jednak powyżej trzech tygodni diety opartej na tłuszczu zwierzęcym obserwuje się wzrost cholesterolu LDL i trójglicerydów. Długotrwałe stosowanie takiej diety może przyspieszyć rozwój miażdżycy. Dieta wysokotłuszczowa może obciążać również nerki oraz wątrobę.

Diety ketogeniczne z założenia związane są z pewną restrykcją kaloryczną bądź też pośrednio prowadzą do ograniczenia spożycia pokarmu. Według wielu badań restrykcja kaloryczna jest podstawową przyczyną utraty masy ciała osób stosujących dietę ketogenną. Stosowanie diety wysokotłuszczowej skutkuje bardzo często niedoborem magnezu, potasu oraz witamin z grupy B.

Stanowisko na temat stosowania diety ketogennej

Z uwagi na fakt, iż dieta ketogenna jest dietą niedoborową Polskie Towarzystwo Nauk Żywieniowych wydało oświadczenie przestrzegające przed stosowaniem diety Kwaśniewskiego jako jednej z diet ketogennych. Rosnące zainteresowanie dietą wysokotłuszczową w redukcji masy ciała wydaje się być nieuzasadnione. Do tej pory nie udokumentowano różnic w skuteczności redukcji masy ciała przez zastosowanie tej diety w stosunku do innych diet niskoenergetycznych nieniosących ze sobą większego ryzyka powikłań zdrowotnych. Zastosowanie diety ketogennej w leczeniu chorób neurodegeneracyjnych, cukrzycy, niektórych nowotworów nie jest jednoznacznie uzasadnione i wymaga dalszych badań.

  1. Gibas M. K, Gibas K. J.: Induced and controlled dietary ketosis as a regulator of obesity and metabolic syndrome pathologies. Diabetes Metab Syndr. 2017; 28:S1871-4021(16)30313-7.
  2. Bansal S., Cramp L., Blalock D.: The ketogenic diet: initiation at goal calories versus gradual caloric advancement. Pediatr Neurol. 2014; 50(1):26-30.
  3. Colica C., Merra G., Gasbarrini A., De Lorenzo A.: Efficacy and safety of very-low-calorie ketogenic diet: a double blind randomized crossover study. Eur Rev Med Pharmacol Sci. 2017; 21(9):2274-2289.
  4. Rafał Nazarewicz: Konsekwencje stosowania wysokotłuszczowych diet ketogenicznych. Bromat. Chem. Toksykol. 2007; 4:371 – 374.