Zdążyć przed rakiem

Zdrowe odżywianie, zmniejszenie otyłości, aktywność fizyczna, eliminacja szkodliwych czynników wpływających na nasze zdrowie, profilaktyka i edukacja – połączenie tych wyzwań jest szansą na wygraną walkę z rakiem. 30 maja 2017 w Centrum Onkologii w Warszawie odbyła się konferencja „Szybsi od raka, czyli profilaktyka nowoczesna i skuteczna”, omawiająca możliwości zapobiegania chorobom nowotworowym w Polsce.

Wydarzenie zostało objęte Patronatem Honorowym przez Małżonkę Prezydenta RP, Agatę Kornhauser-Dudę. Instytut Żywnosci i Żywienia był jednym z partnerów konferencji. Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej udostępniło materiały dydaktyczne, a zespół Pracowni Prewencji i Leczenia Żywieniowego IŻŻ udzielał porad dietetycznych.

Jednym ze sposobów walki z rakiem są badania przesiewowe (profilaktyczne), dzięki którym można wykryć nowotwór we wczesnym stadium.

- Profilaktyka to najskuteczniejszy i najmniej kosztowny w każdym sensie tego słowa sposób walki z rakiem – mówił prof. dr hab. n. med. Jan Walewski, dyrektor warszawskiego Centrum Onkologii. - Profilaktyka pierwotna polega na profilaktyka pierwotna polega na unikaniu czynników ryzyka zachorowania, takich jak m.in. dym tytoniowy, alkohol, otyłość, brak aktywności fizycznej, żywność o wysokiej zawartości cukru, tłuszczu i soli, oparzenia słoneczne i inne. Wyeliminowanie tych czynników zmniejszyłoby częstość zachorowań na nowotwory o co najmniej połowę. Warunkiem powodzenia powszechnej profilaktyki jest edukacja.

Podczas konferencji zorganizowano panele dyskusyjne z udziałem specjalistów. Przedstawiono metodykę nowoczesnej profilaktyki raka szyjki macicy, wskazania do wykonywania mammografii, konieczność poddawania się kolonoskopii wykrywającej zarówno raka jelita grubego jak również polipy (zmiany przednowotworowe). Zastanawiano się, jak komunikować młodym ludziom problem nowotworów, czy suplementy diety są bezpieczne i dobre dla zdrowia oraz czy istnieje zdrowa żywność.

W tej kwestii głos zabrał prof. dr hab. Mirosław Jarosz, dyrektor Instytutu Żywnosci i Żywienia. - Zdrowa żywność to niefortunne określenie, budzące wiele nieporozumień i wprowadzające ludzi w błąd. Każda żywność może zaszkodzić lub pomóc, ważne są proporcje, w jakich spożywane są poszczególne składniki oraz ilości. Lepiej mówić o jakości zdrowotnej żywności. Lepsza jakość wiąże się ze zmniejszeniem w produktach spożywczych zawartości tłuszczów zwierzęcych nasyconych, soli, cukru. To żywność, która nie zawiera kwasów tłuszczowych trans, jest nisko przetworzona – mówił.

Prof. Jarosz zwrócił uwagę na epidemiologię nowotworów złośliwych w ostatnich 25 latach. W tym okresie znacznie spadła zachorowalność na wiele nowotworów o najgorszym rokowaniu, np. rak żołądka (o 60%), wątroby (50%), trzustki (31%), płuc (u mężczyzn 40%). Dzięki zmniejszeniu spożycia czerwonego mięsa i jego przetworów zdecydowanie poprawiła się też sytuacja w zachorowalności na raka jelita grubego.

- Nie obserwujemy tego w innych krajach europejskich - podkreślił prof. Mirosław Jarosz. - To wiąże się z szybką transformacją, która dokonała się w Polsce i większymi możliwościami edukacyjnymi oraz możliwościami planowania żywienia oraz aktywności fizycznej.

Badania Instytutu Żywności i Żywienia dotyczące żywienia w Polsce na przestrzeni ostatnich 50 lat wykazały, co uratowało 325 tys. Polaków przed zachorowaniem na nowotwory i przyniosło ok. 10 mld zł oszczędności.

- W dużej mierze, jak wskazują na to nasze analizy, poprawa epidemiologii nowotworów związana była z istotnym zmniejszeniem spożycia mięsa czerwonego i jego przetworów – zauważył prof. Jarosz. – Zmieniła się również struktura spożycia tłuszczów - zmniejszyło się spożycie tłuszczów zwierzęcych o ponad 100%, wzrosło natomiast spożycie tłuszczów roślinnych. Redukcji uległo spożycie cukrów prostych, soli, wzrosło spożycie warzyw i owoców.

Czy jednak istnieją powody do radości?

- Wciąż nie doceniana jest rola powszechnej edukacji w zakresie żywienia i zmiany stylu życia. Jest ona absolutnie niewystarczająca – alarmował prof. Jarosz. - Działania powinny być kompleksowe, obejmować wszystkie grupy wiekowe. W edukację powinna być włączona opieka podstawowa, musi powstać rozwinięty system poradnictwa dietetycznego tak, aby wszyscy pacjenci zgłaszając się do lekarza rejonowego lub podczas pobytu w szpitalu byli informowani o konsekwencjach nadmiernej masy ciała i złych nawykach żywieniowych, a w razie potrzeby – kierowani na konsultację dietetyczną.

Podczas spotkania w Centrum Onkologii można było wykonać bezpłatne badania (cytologię, mammografię, USG piersi, badanie znamion za pomocą dermatoskopu, zmierzyć ciśnienie tętnicze czy poziom cukru we krwi). Uczestnicy konferencji mieli też możliwość skorzystania z porad ułatwiających rzucenie palenia oraz z porad dietetyków Instytutu Żywności i Żywienia. Dodatkową atrakcją było stoisko Instytutu, na którym można było zapoznać się ze specjalistycznymi wydawnictwami IŻŻ i NCEŻ.