Co nowego w żywieniu w cukrzycy? Relacja z konferencji PTD

Kolejna konferencja z cyklu „Standardy leczenia dietetycznego” zorganizowana przez Polskie Towarzystwo Dietetyki poświęcona tym razem profilaktyce i dietoterapii cukrzycy odbyła się 7 października 2017 roku w Warszawie.

Spotkanie składało się z czterech sesji tematycznych, w których wybrani eksperci poruszali zagadnienia dotyczące strategii leczenia dietetycznego dzieci, osób dorosłych i kobiet w ciąży oraz insulinoterapii i leczenia osobistą pompą insulinową. W ramach konferencji przedstawiono także „Standardy leczenia dietetycznego cukrzycy”, które mają stanowić kompendium wiedzy i praktyczne narzędzie dla dietetyków i innych specjalistów pracujących na co dzień z pacjentami z cukrzycą.

Wykłady warte uwagi

Pierwszą sesję rozpoczął bardzo dobrym wykładem prof. dr hab. n. med. Tomasz Kulpa, który przedstawił najważniejsze strategie leczenia cukrzycy u osób dorosłych na podstawie ostatnich rekomendacji Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Znakomitą część swojego wystąpienia poświęcił najbardziej kontrowersyjnemu składnikowi – białku, o którego ilość w diecie od lat spierają się dietetycy i lekarze. Zdaniem prelegenta aktualnie brakuje wystarczających dowodów na niekorzystne efekty stosowania diet bogatych w białko u pacjentów z cukrzycą, a jego ilość powinna być dostosowana indywidualnie w zależności od stanu zdrowia i stanu odżywienia pacjenta. Zgodnie z rekomendacjami w przypadku pacjentów z cukrzycą typu 2 z nadmierną masą ciała i zachowaną prawidłową funkcją nerek białko może stanowić w diecie nawet do 20-30% całkowitej wartości energetycznej.

Podczas drugiej sesji niezwykle interesujący wykład o cukrzycy u kobiet w ciąży zaprezentowała dr hab. n. med. Dorota Bomba-Opoń. W swojej prelekcji skupiła się na zależności między występowaniem cukrzycy typu 2 u kobiety w ciąży a stanem zdrowia dziecka po porodzie i w dalszych latach życia. Podkreślała, że istotna jest aktywność fizyczna w czasie ciąży, ponieważ to ruch kobiety w dużym stopniu odpowiada za prawidłowy rozwój dziecka. Znaczne ograniczenie aktywności fizycznej w trakcie ciąży bez bezwzględnych wskazań lekarskich może przyczynić się do zbyt dużej akumulacji tkanki tłuszczowej u kobiety oraz negatywnie wpływać na rozwój błędnika u dziecka i jego stan zdrowia po porodzie.

W kolejnej sesji dużym powodzeniem cieszył się wykład prof. dr hab. n. med. Wojciecha Bika na temat diagnostyki i leczenia insulinooporności. Prelegent przedstawił wszystkie możliwe testy diagnostyczne oraz zwrócił uwagę na problematykę związaną z ich przeprowadzaniem i interpretacją wyników. Ciekawy temat podjął w swojej prezentacji również dr n. med. Jarosław Krzywański z Centralnego Ośrodka Medycyny Sportowej. Omówił zagadnienie dotyczące zaburzenia metabolizmu węglowodanów u osób, które wyczynowo uprawiają sport. Podkreślił, że w przypadku dobrze kontrolowanej cukrzycy większość rekomendacji jest taka sama jak dla zdrowych sportowców wyczynowych. Nawet podaż węglowodanów w cukrzycy typu 1 utrzymuje się na podobnym poziomie.

Ostatnią część konferencji stanowiła prezentacja przypadków klinicznych. Na uwagę zasługuje ciekawy wykład poprowadzony przez dr inż. Beatę Sińską wraz z mgr Teresą Benbenek-Klupą, która od lat choruje na cukrzycę typu 1. Panie w bardzo praktyczny i przystępny sposób zaprezentowały sposoby radzenia sobie z niestandardowymi posiłkami w cukrzycy. Przedstawiono na przykładach, jak dobierać dawki insuliny do nietypowych posiłków i sytuacji.

Postępowanie dietetyczne w terapii cukrzycy – najważniejsze rekomendacje

Opracowane przez specjalistów z Polskiego Towarzystwa Dietetyki najważniejsze wytyczne ujęte zostały w 19 punktach. Eksperci w szczególności podkreślają konieczność stworzenia zespołu terapeutycznego, w skład którego powinien wchodzić wykwalifikowany dietetyk. Leczenie dietetyczne powinno być nieodłącznym elementem terapii cukrzycy niezależnie od jej rodzaju i stosowanej farmakoterapii. W opiece diabetologicznej powinien być zastosowany wystandaryzowany protokół oparty o Nutrition Care Process – Model Opieki Żywieniowej, u którego podstawy znajduje się odpowiednio dobrany i opracowany indywidualny plan żywieniowy. Wartość energetyczna diety oraz zawartość poszczególnych makroskładników powinna być ustalana indywidualnie przez dietetyka lub w porozumieniu z lekarzem, ponieważ aktualnie brakuje wystarczających dowodów naukowych pozwalających określić dokładne zakresy odpowiednie dla wszystkich osób z cukrzycą.

Rekomenduje się podaż witamin i składników mineralnych u osób z cukrzycą zgodnie z normami opracowanymi przez Instytut Żywności i Żywienia dla populacji osób zdrowych. Jednocześnie nie rekomenduje się rutynowej suplementacji preparatami witaminowo-mineralnymi.

Eksperci kładą również nacisk na stosowanie diety eliminującej cukry proste, w której dominują węglowodany złożone, a ich źródłem są produkty pełnoziarniste o niskim indeksie glikemicznym, dostarczające jednocześnie odpowiedniej ilości niezbędnego w przypadku leczenia cukrzycy błonnika pokarmowego. Zdaniem PTD cukry proste mogą być zastąpione przez substancje intensywnie słodzące, ale pod warunkiem nieprzekraczania dozwolonych dawek. Jednocześnie nie zaleca się stosowania fruktozy jako zamiennika cukru ze względu na jej negatywny wpływ na zdrowie.

Podkreśla się również, że główne źródło płynów powinna stanowić woda o niskiej zawartości sodu. Należy także zachować ostrożność przy spożywaniu alkoholu. Wskazuje się również na brak wystarczających dowodów naukowych w odniesieniu do bezpieczeństwa i efektywności stosowania preparatów ziołowych/roślinnych w leczeniu cukrzycy.